Μονοπάτια Παρατήρηση πουλιών  Το λιμάνι της Μήθυμνας   Geocaching  Ποδήλατο  Yoga  Εκδρομή με καραβάκι  Εκδρομή με γαϊδουράκια  Κατάδυση  Αθλητικές εγκαταστάσεις Πρόσβαση      Πρώτες βοήθειες Πληροφορίες

 

Το αρχαίο υδραγωγείο

Το αρχαίο υδραγωγείο, ένα σημαντικό μνημείο της Μήθυμνας, που σε πολλούς επισκέπτες περνάει απαρατήρητο.

Το υδρευτικό σύστημα της αρχαίας Μήθυμνας

Θά ‘χετε ίσως παρατηρήσει μιά πετρόχτιστη στήλη που βρίσκεται στο πίσω μέρος του χωριού, κοντά στο Camping, όπως πάει ο δρόμος για την Εφταλού. Είναι ένα κομμά­τι απ' αυτό το υδρευτικό σύστημα της Αρχαίας Μήθυμνας. Δεν γρά­φουμε υδραγωγείο, γιατί στη Μήθυ­μνα δεν ήταν ένα κλασικό υδραγωγείο της Ρωμαϊκής εποχής. Οι αρχαιολόγοι θεωρούν ότι το υδρευτικό σύστημα της εποχής, είναι ένα έργο που έγινε πριν την Ρωμαϊκή εποχή. Και μάλιστα, ότι είναι παλιότερο ακόμα και από την Ελληνιστική εποχή. Δηλαδή είναι πριν από το 300 π.Χ. Πρώτος από τους αρχαιολόγους που κατέγραψαν αυτό το μνημείο, ήταν ο Γερμανός Koidewey, γύρω στα 1860 μ.Χ.

Στη Μήθυμνα λοιπόν σήμερα, μπορείτε να δείτε αυτή την πετρόχτιστη στήλη, που αναφέραμε πα­ραπάνω, καθώς και πλήθος από στρογγυλεμένες πελεκητές πέτρες, που έχουν μια τρύπα στη μέση. Αυτές, εφάρμοζαν η μία μέσα στην άλλη, σχηματίζοντας έναν αγωγό 7 χιλιομέτρων, που έφερνε το νερό από τις πηγές, που βρίσκονται στις πλαγιές του βουνού. Τέτοιες πέ­τρες μπορείτε να δείτε σκόρπιες σε πολλά σημεία στο Μόλυβο, έξω από σπίτια που τις χρησιμοποιούν σαν γλάστρες. Όπως μπορείτε να τις δείτε και μέσα στο δημοτικό Camp­ing, όπου φαίνεται και η συνέχεια του αγωγού μέσα στη γη (δεξιά στην είσοδο του Camping).

Ο πετρόχτιστος πύργος

Αυτόν τον πετρόχτιστο πύργο, αν τον παρατηρήσει κανείς από κοντά, θα δει στη βάση του κι απ' τις δύο μεριές, κυκλικές πέτρες του αγωγού, απ' όπου ξεκινούσε, η σω­λήνωση. Δηλαδή ήταν κάτι σαν ενδιάμεσος σταθμός που έδινε νέα ορμή στο νερό, για να συνεχίσει κανονικά τη ροή του. Απ' τη βόρεια πλευρά ερχόταν το νερό απ' το βουνό κι απ' την άλλη έφευγε για τη δεξαμενή και το δίκτυο ύδρευ­σης της πόλης. Ήταν δηλαδή ένας "πύργος" του υδραγωγείου, γιατί το υδραγωγείο (δεξαμενή και δίκτυο) ήταν υπόγεια. Η όψη που παρουσιάζει σήμερα, οφείλεται στο ότι οι πέτρες, που σχημάτιζαν τον κατακόρυφο αγωγό (και απ' τις δύο πλευρές) χαλάρωσαν. Η διάβρωση από το νερό, γκρέμι­σε τις πλευρές του κτιρίου που ήταν "κολλητές" με τον αγωγό. Αν κανείς πλησιάσει κοντά, καταλα­βαίνει και τι ήταν και γιατί γκρέ­μισε ο υπόλοιπος. Σύμφωνα με τις γνώμες των αρχαιολόγων, τέτοιοι πύργοι του υδραγωγείου, πρέπει να υπήρχαν κι άλλοι στη διαδρομή του αγωγού από την πλαγιά του βουνού (στο χωριό Άργενος) μέχρι τη Μήθυμνα, σε σημεία που ο αγωγός περνούσε μέσα από κά­ποιο "βαθούλωμα" του εδάφους και χρησίμευαν για να δίνουν στο νερό νέα ορμή, στο μακρύ του δρόμου μέχρι την κύρια δεξαμενή στη Μήθυμνα. Αλλά και για να αφήνουν το νερό κάθε τόσο να "αναπνέει", ώστε να μη ρέει συνε­χώς κάτω απ' το έδαφος. Κι έτσι να διατηρείται φρέσκο. Αυτό το ρόλο έπαιζε και η "τρύπα" στην κορυφή του πύργου του υδραγωγείου, που δεν ήταν σωλήνες, αλλά μία μικρή κοιλότητα που συνέδεε τους δύο σωλήνες, έτσι ώστε περνώντας από κει το νερό, να μένει για λίγο εκτεθειμένο στον ατμοσφαιρικό αέρα.

Οι "τρύπιες πέτρες" του αγωγού

Οι "τρύπιες πέτρες" που η μία μπαίνει μέσα στην άλλη, σχημάτι­ζαν τον υπόγειο αγωγό, που έφερ­νε το νερό σε απόσταση 7 χιλιομέτρων απ' την πηγή. Φαντα­στείτε έναν αγωγό που ξεκινάει κάπου απ' την Άργενο, κατεβαίνει όλη την πλαγιά του βουνού, περνάει απ' το Camping, φτάνει στην πετρόχτιστη στήλη που αναφέραμε - όπου πέρνει νέα ορμή ανεβαί­νοντας ψηλά στην κορυφή αυτού του κτίσματος - και καταλήγει στην κεντρική δεξαμενή. Αυτός ο αγωγός βρέθηκε όταν κατασκευα­ζόταν το Camping. Αλλά και σε άλλα σημεία. Υπάρχει ακόμα δυνατότητα να ανασκαφεί και να αποκαλυφθεί γιατί είναι γνωστό και φαίνεται, το σημείο που συνε­χίζεται. Υπάρχει ακόμα, η συνέ­χεια του, στο λόφο, γύρω από την πετρόχτιστη στήλη του υδραγω­γείου.

Στη διαδρομή ο αγωγός διασταυ­ρωνόταν και πήγαινε νερό και σε άλλες κατευθύνσεις, κοντά στην πόλη. Αυτός είναι και ο λόγος που έχουν τέτοιες πέτρες που να έχουν τρύπα από περισσότερες πλευρές. Αυτές λειτουργούσαν σαν διασταυρώσεις. Αυτός είναι και ο λόγος που "τρύπιες πέτρες", συναντάμε και σε άλλα σημεία, εκτός από κει που περνούσε ο κύριος αγωγός του νερού. Ακόμα και μέσα στη θάλασσα. Μέσα στην πόλη, το νερό μεταφερόταν κυρίως με πήλινους σωλή­νες. Επίσης πήλινοι ήταν οι σωλήνες και στα σημεία που το έδαφος ήταν πολύ κατηφορικό, για να μη "λασκάρουν" οι πέτρες. Σε τέτοιες περιπτώσεις, γύρω απ' το σωλήνα έχουν ενίσχυση από τοιχάκια. Τέτοιο σημείο βρίσκει κα­νείς στη μία πλαγιά του λόφου, πάνω στον οποίο βρίσκεται ο πύργος του υδραγωγείου. Κάθε 40 περίπου βήματα, ο αγωγός αυτός (πέτρινος ή πήλινος) είχε φρεάτια για να ελέγχουν το φράξιμο και γενικότερα τη ροή του νερού.

Ακόμα έχουμε παλιότερες αναφο­ρές, για την εύρεση δεύτερης γραμμής νερού, στο δρόμο προς την Πέτρα. Ίσως να ήταν μία γραμμή που τροφοδοτούσε τις λιμενικές εγκαταστάσεις και τους αντίστοιχους οικισμούς της αρ­χαίας Μήθυμνας, που υπήρχαν στην παραλία της Πέτρας και στην περιοχή που σήμερα βρίσκεται το ξενοδοχείο "Δελφίνια". Θα πρέπει ακόμα να τροφοδοτούσε και τα διάφορα οχυρά και ιερά που υπήρχαν στο Ράχωνα.

Η δεξαμενή

Έξω απ' την πόλη, κάπου εκεί που κατέληγε ο αγωγός του νερού, υπήρχε δεξαμενή αποθήκευσης του νερού και μέσα στην πόλη, υπήρχαν φρεάτια για να ελέγχεται η ροή, αλλά και για να διοχετεύ­εται σ' όλες τις κατευθύνσεις.   Δίπλα στην πετρόχτιστη στήλη, στη βάση του λόφου, προς τη δυτική πλευρά, βρέθηκαν και τείχη και τεράστιες πέτρες, από κάποιο πολύ μεγάλο κτίριο. Ίσως αυτό να ήταν η δεξαμενή της πόλης. Πληροφο­ρίες για τη θέση της κύριας δεξα­μενής του νερού, υπάρχουν από αρχαιολόγους, αλλά κυρίως σαν εκτιμήσεις κι όχι σαν ευρήματα. Ο αρχαιολόγος I. Κοντής λεει μόνο ότι "...σε μικρή απόσταση ανατολικά του τείχους, υπήρχε ένας κεντρικός αποθηκευτικός χώ­ρος...". Ο αρχαιολόγος R. Kolde­wey, την προσδιορίζει στα βράχια που ορθώνονται ανάμεσα στο κτί­ριο αυτό που αναφέραμε και το Κάστρο. Δηλαδή εκεί που ήταν και η δεξαμενή μέχρι το 1900 μ.Χ. Αν κάποιος σκεφτεί με βάση του νόμους της Φυσικής, η ιδανική θέση για "δεξαμενή", είναι στο δασάκι κάτω απ' το κάστρο (δηλα­δή η τοποθεσία του ακόμα λέγεται "δεξαμενή") ή στα βράχια που είναι απέναντι, προς τη μεριά της Εφταλούς. Δηλαδή αυτά τα βράχια που αναφέρει και ο Koldewey. Οι σωλήνες που έφερναν το νερό απ' την πηγή, ήταν πέτρες που η μία "έδενε" με την άλλη, μ' ένα υλικό που έμοιαζε με ασβέστη. Μέσα στην πόλη, οι σωλήνες ήταν κυρίως πήλινοι. Ο Koldewey λεει ότι όλο σχεδόν το σύστημα ύδρευ­σης της Μήθυμνας, την εποχή που ήρθε εκείνος εδώ (1860), ήταν βασισμένο πάνω στο αρχαίο σύστημα ύδρευσης. Και χρησιμο­ποιούσαν τον αρχαίο αγωγό μέχρι πολύ "πρόσφατα". Τότε η Δεξαμενή του χωριού ήταν στα βράχια που αναφέραμε λίγο πριν. Μαζί με όλο το σύστημα ύδρευσης, διατηρήθηκε μάλλον και η δεξαμενή μέχρι τότε. Επειδή όμως παρ' όλα αυτά η ύδρευση της αρχαίας Μήθυμνας ήταν δύσκολη υπόθεση, είχαν και δεξαμενές συλλογής του νερού της βροχής ή πηγάδια. Στη θέση που ήταν τότε η αρχαία Μήθυμνα (Ντάπια) έχουν βρεθεί τέσσερις τέτοιες δεξαμενές - πηγάδια.

κείμενο: Μάνος Δούκας

Φωτογραφία Νίκος Νταρλαγιάνης.    Φωτογραφία Νίκος Νταρλαγιάνης.    Φωτογραφία Νίκος Νταρλαγιάνης.

joomla template 1.6